ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ಮನೀಷಾ ಕುಶ್ವಾಹಾ
ರಾಜ್ಯ : ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ
ಜಿಲ್ಲೆ : ಸಿಧಿ
ಬ್ಲಾಕ್ : ಸಿಹಾವಲ್
ಗ್ರಾಮ : ಖೋಟ್ವಾಟೋಲಾ
ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪು : ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪು
ಜೀವನೋಪಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು : ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ, ಡ್ರೋನ್ ಸಖಿ
ಲಕ್ಷಪತಿ ದೀದಿ ಪಯಣ
ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಸಿದ್ಧಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಖೋರ್ವಾಟೋಲಾ ಗ್ರಾಮದ ನಿವಾಸಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಮನಿಷಾ ಕುಶ್ವಾಹಾ ಅವರು ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳು ಜೀವನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಜ್ವಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪಾರ್ವತಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಮಟ್ಟದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದಾಗ, ಅವರು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ನವೀಕೃತ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂದು ಅವರು ಯಶಸ್ವಿ ಉದ್ಯಮಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ನಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ, ವಾಣಿಜ್ಯ ತರಕಾರಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಡ್ರೋನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ನವೀನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ರಾಸಾಯನಿಕ ಮುಕ್ತ ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅರಿಶಿನ ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಾವಯವ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ವಿಧಾನವು ಅವರ ಉತ್ಪನ್ನದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ವೆಚ್ಚವನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು. ಕೃಷಿ ಸಮುದಾಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ (CRP) ಅವರ ನಾಯಕತ್ವವು 150 ರೈತರನ್ನು ಸುಸ್ಥಿರ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿತು. ಅವರು 15 ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ 'ಪ್ರಗತಿ ಉತ್ಪಾದಕರ ಗುಂಪು' ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಒಂದು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ದುಡಿಯುವ ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು 50,000 ರೂಪಾಯಿಗಳ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ, ಈ ಗುಂಪು ಈರುಳ್ಳಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ 10,000 ರೂಪಾಯಿ ಗಳಿಸಿತು. 'ನಮೋ ಡ್ರೋನ್ ಯೋಜನೆ' ಮೂಲಕ ಮನಿಷಾ ಅವರು ಡ್ರೋನ್ ಪಡೆದರು, ಇದನ್ನು ಅವರು ಈಗ ಕೃಷಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಅವರ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮೂಲವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ. ಅವರ ಸಮರ್ಪಣೆಯು ಅವರ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು 1.73 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಏರಿಸಿದ್ದು, ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ. ಮನಿಷಾ ಅವರ ಯಶಸ್ಸು ಅವರ ಗ್ರಾಮದ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸೇರಲು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದೆ. ತಮ್ಮ ಕನಸುಗಳನ್ನು ನನಸಾಗಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಲು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಿದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಿಷನ್ಗೆ ಅವರು ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
