ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
ನೀಲಂ ದೇವಿ
ರಾಜ್ಯ : ಉತ್ತರಾಖಂಡ
ಜಿಲ್ಲೆ : ತೆಹ್ರಿ ಗರ್ವಾಲ್
ಬ್ಲಾಕ್ : ಜೌನ್ಪುರ್
ಗ್ರಾಮ : ಟಿಕ್ರಿ
ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪು : ರಾಧಾ ರಾಣಿ ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪು
ಜೀವನೋಪಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು : ದರ್ಜಿ ಕೆಲಸ, ತರಕಾರಿ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ (ಸಾವಯವ) ಬಣ್ಣಗಳ ತಯಾರಿಕೆ
ಲಖ್ಪತಿ ದೀದಿ ಜರ್ನಿ :
ಶ್ರೀಮತಿ ನೀಲಂ ದೇವಿ ಅವರು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯ ಮೂಲಕ ಬಹಳ ಕಷ್ಟದಿಂದ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಿಷನ್ (Rashtriya Gramin Ajeevika Mission) ಯೋಜನೆಗೆ ಸೇರಿದ ನಂತರ, ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರು ಹೊಲಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು.
ನೀಲಂ ಹೊಲಿಗೆ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ತರುವಾಯ ಮೀಸಲಾದ ಹೊಲಿಗೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೊಲಿಗೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಟೈಲರಿಂಗ್ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ರಾಧಾ ರಾಣಿ ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪಿನಿಂದ ರೂ. 10,000/- ಸಾಲವನ್ನು ಪಡೆದರು.
ಸಾಮೂಹಿಕ ಕೃಷಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಅವರು, ಸಹ ಮಹಿಳಾ ರೈತರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ತಮ್ಮ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪಿನ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅವರ ಪಯಣವು, ಸಾಧಾರಣ ಆರಂಭವು ಹೇಗೆ ಸಮೃದ್ಧ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಯಿತು. ಹೆಮ್ಮೆಯ 'ಲಖ್ಪತಿ ದೀದಿ' ತನ್ನ ಗ್ರಾಮದ ಇತರ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಸೆಲೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು. ಅವರ ಸರಾಸರಿ ಮಾಸಿಕ ಆದಾಯ ಸುಮಾರು ರೂ. 18,000. ಅವರು ಹೊಲಿಗೆ, ನೇಯ್ಗೆ, ಪಿರಲ್ನಿಂದ (Pirul) ವಿವಿಧ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪಿರಲ್ ಬುಟ್ಟಿಗಳು, ಹೂಗುಚ್ಛಗಳು ಮತ್ತು ರಾಖಿಗಳು) ಮತ್ತು ಹೋಳಿ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ (ಸಾವಯವ) ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯಿಂದ ಬಂದ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಡೆಹ್ರಾಡೂನ್, ಮಸ್ಸೂರಿ ಮತ್ತು ನೈನ್ ಬಾಗ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
