ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
ਅਨੀਤਾ ਕਾਗ
ਰਾਜ : ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ : ਧਾਰ
ਬਲਾਕ : ਨਿਸਰਪੁਰ
ਪਿੰਡ : ਕੋਂਡਾ
ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ : ਮਾਰੂਤੀ ਆਜੀਵਿਕਾ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ
ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ : ਸਿਲਾਈ ਕਢਾਈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਸਖੀ ਅਤੇ ਡਰੋਨ ਦੀਦੀ
ਲਖਪਤੀ ਦੀਦੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ :
ਧਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕੋਂਡਾ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਅਨੀਤਾ ਕਾਗ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਫਰ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਸੁਆਣੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਿਲਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਚੰਗੀ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਮੌਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹੀ। ਉਹ ਆਜੀਵਿਕਾ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬੁੱਕਕੀਪਰ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 55,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਲਾਈ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀ ਸਿਲਾਈ ਮਸ਼ੀਨ ਖਰੀਦੀ। ਉਸਦੇ ਉੱਦਮੀ ਜਜ਼ਬੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਯੋਜਨਾ ਰਾਹੀਂ 1,50,000 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਕੈਰੀ ਬੈਗ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਉਦਯੋਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਸਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਬਲਕਿ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਰਾਖੀ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੌਸਮੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਅਨੀਤਾ ਨੇ ਕੇਕ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵੀ ਲਈ ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਚ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਕੇਕ ਬਣਾ ਕੇ ਦੂਜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। 'ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਸਖੀ' ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਵਰਮੀ-ਕੰਪੋਸਟ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 'ਨਮੋ ਡਰੋਨ' ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲ ਵਰਤੋਂ ਰਾਹੀਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ। ਆਪਣੀਆਂ ਬਹੁਪੱਖੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸਦਕਾ, ਅਨੀਤਾ ਹੁਣ ਸਾਰੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 30,000 ਰੁਪਏ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਕਮਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਸਫਰ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਸੁਆਣੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁਪੱਖੀ ਉੱਦਮੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਉਸਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
