ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
ਮਨੀਸ਼ਾ ਕੁਸ਼ਵਾਹਾ
ਰਾਜ : ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ : ਸਿੱਧੀ
ਬਲਾਕ : ਸਿਹਾਵਲ
ਪਿੰਡ : ਖੋਟਵਾਟੋਲਾ
ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ : ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ
ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ : ਜੈਵਿਕ ਖੇતી, ਡਰੋਨ ਸਖੀ
ਲਖਪਤੀ ਦੀਦੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ
ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਮਨੀਸ਼ਾ ਕੁਸ਼ਵਾਹਾ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿੱਧੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਖੋਰਵਾਟੋਲਾ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਮਿਸਾਲ ਹੈ ਕਿ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਾਰਵਤੀ ਕਲੱਸਟਰ ਲੈਵਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਭਾਵਨਾ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਅੱਜ ਉਹ ਇੱਕ ਸਫਲ ਉੱਦਮੀ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਆਗੂ ਹੈ, ਜੋ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ, ਵਪਾਰਕ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਡਰੋਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਹਲਦੀ ਦੀ ਰਸਾਇਣ-ਮੁਕਤ ਖੇਤੀ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪਹੁੰਚ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੀ ਉਪਜ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਬਲਕਿ ਲਾਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਮੀ ਕੀਤੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਰਿਸੋਰਸ ਪਰਸਨ (CRP) ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨੇ ਟਿਕਾਊ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ 150 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 15 ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ 'ਪ੍ਰਗਤੀ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਗਰੁੱਪ' ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਾ ਹੋਰ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਲੱਖ ਦੀ ਵਰਕਿੰਗ ਕੈਪੀਟਲ ਅਤੇ 50,000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਫੰਡ ਨਾਲ, ਸਮੂਹ ਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪਿਆਜ਼ ਦੀ ਖਰੀਦ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ 10,000 ਰੁਪਏ ਕਮਾਏ। 'ਨਮੋ ਡਰੋਨ ਯੋਜਨਾ' ਰਾਹੀਂ ਮਨੀਸ਼ਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡਰੋਨ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਹ ਹੁਣ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਜੁੜ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਸਮਰਪਣ ਨੇ ਉਸਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਨੂੰ 1.73 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਨੀਸ਼ਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਦਿਹਾਤੀ ਆਜੀਵਿਕਾ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
