ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
ਨੀਲਮ ਦੇਵੀ
ਰਾਜ : ਉੱਤਰਾਖੰਡ
ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ : ਟਿਹਰੀ ਗੜ੍ਹਵਾਲ
ਬਲਾਕ : ਜੌਨਪੁਰ
ਪਿੰਡ : ਟਿਕਰੀ
ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ : ਰਾਧਾ ਰਾਣੀ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ
ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ : ਸਿਲਾਈ ਕਢਾਈ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਖੇતી ਅਤੇ ਹਰਬਲ (ਜੈਵਿਕ) ਰੰਗ ਬਣਾਉਣਾ
ਲਖਪਤੀ ਦੀਦੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ :
ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨੀਲਮ ਦੇਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਰਾਹੀਂ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗ੍ਰਾਮੀਣ ਆਜੀਵਿਕਾ ਮਿਸ਼ਨ (Rashtriya Gramin Ajeevika Mission) ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਮੂਹ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਸਿਲਾਈ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ।
ਨੀਲਮ ਨੇ ਸਿਲਾਈ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਸਿਲਾਈ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਿਲਾਈ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿਲਾਈ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਰਾਧਾ ਰਾਣੀ ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ ਤੋਂ 10,000/- ਰੁਪਏ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਲਿਆ।
ਸਮੂਹਿਕ ਖੇਤੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਸਾਥੀ ਮਹਿਲਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਫ਼ਰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਿਸਾਲ ਬਣ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਾਣਮੱਤੀ 'ਲਖਪਤੀ ਦੀਦੀ' ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੀ ਕਿਰਨ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰੀ। ਉਸਦੀ ਔਸਤ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਆਮਦਨ ਲਗਭਗ 18,000 ਰੁਪਏ ਹੈ। ਉਹ ਸਿਲਾਈ, ਬੁਣਾਈ, ਪਿਰੁਲ (Pirul) ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਤਪਾਦ ਬਣਾਉਣ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿਰੁਲ ਦੀਆਂ ਟੋਕਰੀਆਂ, ਗੁਲਦਸਤੇ ਅਤੇ ਰੱਖੜੀਆਂ) ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਹਰਬਲ (ਜੈਵਿਕ) ਰੰਗ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝ ਕੇ ਸਵੈ-ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਦੇਹਰਾਦੂਨ, ਮਸੂਰੀ ਅਤੇ ਨੈਨਬਾਗ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਵੇਚ ਕੇ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
