ભારત સરકાર
લક્ષ્મીબેન ડાભી
રાજ્ય : ગુજરાત
જિલ્લો : ખેડા
બ્લોક : કઠલાલ
ગામ : છિપિયાલ
સ્વ-સહાય જૂથ : જય અંબે સ્વયં સહાય જૂથ
આજીવિકા પ્રવૃત્તિઓ : લીમડાના બીજ દ્વારા ઓર્ગેનિક ખેતી અને લીમડાના કોટિંગ ક્ષેત્રમાં સાહસિકતા
લખપતિ દીદી યાત્રા
લક્ષ્મીબેન ડાભી ખેડા જિલ્લાના કઠલાલ બ્લોકના છિપિયાલ નામના નાના ગામના વતની છે. તેમણે પોતાનું જીવન એક બીપીએલ (BPL) પરિવારની ગૃહિણીમાંથી સફળ ઉદ્યોગસાહસિકમાં પરિવર્તિત કર્યું છે. તેઓ તેમના ગામમાં ઓર્ગેનિક ખેતી અંગેના અભિયાનોથી પ્રેરિત થયા હતા. તેઓ 'જય અંબે સ્વયં સહાય જૂથ'માં જોડાયા અને ઓર્ગેનિક ખેતી પદ્ધતિઓ, ખાસ કરીને લીમડાના કોટિંગવાળા યુરિયા (Neem-coated urea) માટે લીમડાના બીજ જેવા સ્થાનિક સંસાધનોનો ઉપયોગ કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.
રાજ્ય ગ્રામીણ આજીવિકા મિશનના નાણાકીય સાક્ષરતા કાર્યક્રમમાં ભાગીદારી દ્વારા, તેણી અને તેણીના જૂથની અન્ય મહિલાઓ વ્યક્તિગત અને જૂથ બંનેના બેંક ખાતાઓનું અસરકારક રીતે સંચાલન કરે છે, જે વાર્ષિક ૧૫ થી ૨૦ લાખ રૂપિયાના વ્યવહારો હાંસલ કરે છે. તેણીએ ખેડા જિલ્લામાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં આવેલા લીમડાના વૃક્ષોનો લાભ ઉઠાવીને ગુજરાત નર્મદા વેલી ફર્ટિલાઇઝર કંપનીના સહયોગથી નફાકારક સાહસ શરૂ કર્યું. લીમડાના બીજ એકત્રિત કરવા અને ઓર્ગેનિક ખેતીમાં તેણીના પ્રયાસો ટકાઉ આજીવિકા માટે સ્થાનિક સંસાધનોનો ઉપયોગ કરવાના વિઝન સાથે સુસંગત છે. ગુજરાત રાજ્ય ગ્રામીણ આજીવિકા મિશનની પહેલ સ્વયં સહાય જૂથના સભ્યોને આર્થિક રીતે સંઘર્ષ કરતી વ્યક્તિઓમાંથી સ્વ-પ્રેરિત ઉદ્યોગસાહસિકોમાં પરિવર્તિત કરવામાં મહત્ત્વની રહી છે. તેઓએ માર્કેટિંગ, વાટાઘાટોમાં કૌશલ્ય વિકસાવ્યું છે અને સામુદાયિક તથા આર્થિક પ્રવૃત્તિઓમાં સક્રિયપણે વ્યસ્ત છે.
તેમની સફર સામાજિક-આર્થિક પડકારોથી ઉપર ઉઠવાની ગ્રામીણ મહિલાઓની ક્ષમતા દર્શાવે છે. તેમના સમર્પણ અને સખત પરિશ્રમે માત્ર તેમની આર્થિક સ્થિતિમાં સુધારો કર્યો નથી પરંતુ સમુદાયની ઘણી મહિલાઓને સશક્તિકરણના સમાન માર્ગો અપનાવવા માટે પ્રેરિત કરી છે.
