ભારત સરકાર
મનીષા કુશવાહા
રાજ્ય : મધ્યપ્રદેશ
જિલ્લો : સિધી
બ્લોક : સિહાવલ
ગામ : ખોટવાટોલા
સ્વ-સહાય જૂથ : લક્ષ્મી સ્વયં સહાય જૂથ
આજીવિકા પ્રવૃત્તિઓ : જૈવિક ખેતી, ડ્રોન સખી
લખપતિ દીદી યાત્રા
મધ્ય પ્રદેશના સિધી જિલ્લાના ખોરવાટોલા ગામના રહેવાસી શ્રીમતી મનીષા કુશવાહ, સ્વયં સહાય જૂથો કેવી રીતે જીવન બદલી શકે છે તેનું એક ઉજ્જવળ ઉદાહરણ છે. જ્યારે તેઓ પાર્વતી ક્લસ્ટર લેવલ ફેડરેશન હેઠળ લક્ષ્મી સ્વયં સહાય જૂથમાં જોડાયા, ત્યારે તેઓ આર્થિક સ્થિરતા અને આત્મવિશ્વાસની નવી ભાવના શોધી રહ્યા હતા. આજે તેઓ એક સફળ ઉદ્યોગસાહસિક અને સામુદાયિક નેતા છે, જેઓ જૈવિક ખેતી, વ્યાવસાયિક શાકભાજી ઉત્પાદન અને ડ્રોન ટેકનોલોજીના નવીન ઉપયોગ માટે જાણીતા છે. તેમણે જૈવિક ખેતી અપનાવી, શાકભાજી અને હળદરની રસાયણમુક્ત ખેતી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું. આ અભિગમથી માત્ર તેમની ઉપજની ગુણવત્તામાં સુધારો થયો નથી પરંતુ ખર્ચમાં પણ ઘટાડો થયો છે. કૃષિ સામુદાયિક સંસાધન વ્યક્તિ (CRP) તરીકેના તેમના નેતૃત્વએ ૧૫૦ ખેડૂતોને ટકાઉ પદ્ધતિઓ અપનાવવા માટે એકત્ર કર્યા. તેમણે ૧૫ સભ્યો સાથે 'પ્રગતિ પ્રોડ્યુસર ગ્રુપ' બનાવીને પોતાના પ્રભાવને વધુ વિસ્તાર્યો. ૧ લાખ રૂપિયાની કાર્યકારી મૂડી અને રૂ. ૫૦,૦૦૦ ના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફંડ સાથે, આ જૂથે ડુંગળીની ખરીદીમાં સફળતાપૂર્વક સાહસ કર્યું અને તેમની પ્રથમ સીઝનમાં રૂ. ૧૦,૦૦૦ ની કમાણી કરી. 'નમો ડ્રોન યોજના' દ્વારા મનીષાને એક ડ્રોન મળ્યું, જેનો ઉપયોગ તેઓ હવે કૃષિ સેવાઓ આપવા માટે કરે છે, જે તેમની આવકમાં વધુ એક સ્ત્રોત ઉમેરે છે. તેમના સમર્પણને કારણે તેમની વાર્ષિક આવક વધીને રૂ. ૧.૭૩ લાખ થઈ ગઈ છે, જેનાથી તેમના પરિવારના જીવનની ગુણવત્તામાં નોંધપાત્ર સુધારો થયો છે. મનીષાની સફળતાએ તેમના ગામની મહિલાઓને જૂથોમાં જોડાવા અને નવી તકો શોધવા માટે પ્રેરણા આપી છે. તેઓ તેમના સપના સાકાર કરવા અને તેમના સમુદાયમાં પરિવર્તન લાવવા માટે સશક્ત બનાવવા બદલ મધ્ય પ્રદેશ રાજ્ય ગ્રામીણ આજીવિકા મિશનનો આભાર માને છે.
