ભારત સરકાર
નાગેશ્વરી વર્મા
રાજ્ય : છત્તીસગઢ
જિલ્લો : રાયપુર
બ્લોક : આરંગ
ગામ : કઠિયા
સ્વ-સહાય જૂથ : જય મા શીતલા સ્વયં સહાય જૂથ
આજીવિકા પ્રવૃત્તિઓ : મરઘા પાલન, શાકભાજીની ખેતી, મશરૂમ ઉત્પાદન, કરિયાણાની દુકાન
લખપતિ દીદી યાત્રા
છત્તીસગઢના રાયપુર જિલ્લાના કઠિયા ગામના રહેવાસી શ્રીમતી નાગેશ્વરી વર્મા, સ્થિતિસ્થાપકતા અને સ્વાવલંબનનું એક નોંધપાત્ર ઉદાહરણ છે. એક સામાન્ય ખેડૂત પરિવારમાં જન્મેલા, તેમના જીવનમાં ત્યારે પરિવર્તન આવ્યું જ્યારે તેઓ અનમોલ મહિલા ગ્રામ સંગઠન હેઠળના 'જય મા શીતલા' સ્વયં સહાય જૂથમાં જોડાયા. તેમની સફર સસ્ટેનેબલ એગ્રીકલ્ચર પ્રોજેક્ટ હેઠળ પશુપાલનની તાલીમ સાથે શરૂ થઈ, જ્યાં તેમણે 'પશુ સખી' ની જવાબદારી પણ સ્વીકારી. આ એક ઉદ્યોગસાહસિક સફરની શરૂઆત હતી જેમાં તેમણે મરઘા પાલન, શાકભાજીની ખેતી, મશરૂમ ઉત્પાદન, ડાંગરની ખેતી અને નાડેપ ખાતર તથા એઝોલાના ઉત્પાદનમાં શ્રેષ્ઠતા હાંસલ કરી. તેમની નવીન ખેતી પદ્ધતિઓએ તેમને રૂ. ૧.૫ - રૂ. ૨ લાખની વાર્ષિક આવક અપાવી. બિન-ખેતી પ્રવૃત્તિઓમાં સાહસ કરતા, નાગેશ્વરીએ કરિયાણાની દુકાન ખોલી અને અનાજનો વેપાર શરૂ કર્યો, સાથે જ તેઓ એક કુશળ સિલાઈ અને પશુ ઉદ્યોગસાહસિકતાના પ્રશિક્ષક બન્યા. સામુદાયિક વિકાસ માટેના તેમના જુસ્સાએ તેમને 'જેન્ડર માસ્ટર ટ્રેનર' તરીકે લિંગ સમાનતાને પ્રોત્સાહન આપવા અને જલ જીવન મિશન હેઠળ જળ વ્યવસ્થાપન અને સ્વચ્છતા માટે કાર્ય કરવા પ્રેરીત કર્યા. હાલમાં વાર્ષિક રૂ. ૨ લાખની કમાણી કરતા નાગેશ્વરી ૫૦ થી વધુ મહિલાઓને માર્ગદર્શન આપી રહ્યા છે, જે સમગ્ર ગામમાં આર્થિક સ્વતંત્રતા અને ટકાઉ વિકાસ માટે પ્રેરણારૂપ બની રહ્યા છે.
