भारत सरकार
देव कुंवर
राज्य : मध्य प्रदेश
जिल्हा : उज्जैन
ब्लॉक : तराना
गाव : सूरजपुरा
स्वयं-सहायता गट : श्याम आजीविका स्वयं-सहायता गट
उपजीविका क्रियाकलाप : शेती आणि पशुपालन
लखपती दीदी प्रवास
देव कुंवर या एका आदिवासी महिलेने 'श्याम आजीविका' स्वयं-सहायता गटात प्रवेश केला आणि गट व बँकेकडून ८५,००० रुपयांचे कर्ज घेऊन आपल्या प्रवासाला सुरुवात केली. या निधीचा वापर करून त्यांनी किराणा आणि कपड्यांचे दुकान थाटले, सोबतच 'ए-हेल्प सखी' आणि 'पशु सखी' म्हणून काम करत त्या दरमहा ४,००० रुपये कमवू लागल्या. प्रगत शेती तंत्राचे प्रशिक्षण घेऊन त्यांनी आपल्या जमिनीत मल्चिंग आणि ठिबक सिंचनाचा वापर करून भाजीपाला शेती सुरू केली. आता त्या लसीकरण शिबिरे, पशुधनाची आरोग्य तपासणी आयोजित करतात आणि पशुप्रजनन व पोषणाबाबत मार्गदर्शन करून स्थानिक शेतकऱ्यांना मदत करतात. त्यांच्या आर्थिक परिस्थितीत मोठी सुधारणा झाली असून त्या आता आपल्या समाजातील इतर महिलांसाठी प्रेरणास्थान बनल्या आहेत. त्यांचे सध्याचे उत्पन्न दरमहा सुमारे १५,००० रुपये आहे.
