भारत सरकार
गीताबाई सिंह
राज्य : मध्य प्रदेश
जिल्हा : सिंगरौली
ब्लॉक : देवसर
गाव : कुर्सा
स्वयं-सहायता गट : शिव स्व-सहायता गट
उपजीविका क्रियाकलाप : ग्राहक सेवा केंद्र (किओस्क)
लखपती दीदीचा प्रवास :
सततच्या आर्थिक अडचणींमुळे गीताबाईंना त्यांच्या पतीसोबत रोजंदारीवर मजूर म्हणून काम करावे लागत असे, ज्यातून त्यांच्या घराचा उदरनिर्वाह होईल इतकीच कमाई होत असे.
दीनदयाळ अंत्योदय योजना-राज्य ग्रामीण जीवनोन्नती अभियानाने (DAY-NRLM) देवसर ब्लॉकमध्ये आपले काम सुरू केले, जे गीताबाईंच्या आयुष्यातील एक महत्त्वाचे वळण ठरले. या उपक्रमाद्वारे त्यांना स्व-सहायता गट आणि इतर आवश्यक संकल्पनांचे महत्त्व सखोलपणे समजले.
वृद्ध आणि विधवा महिलांना त्यांची पेन्शन काढण्यासाठी देवसरला जावे लागत असे, वाहतुकीच्या सोयींअभावी यात त्यांचा संपूर्ण दिवस खर्ची पडत असे. ही परिस्थिती पाहून त्या व्यथित झाल्या आणि त्यांनी आपल्या शंका आजीविका मिशनच्या अधिकाऱ्यांकडे मांडल्या. अधिकाऱ्यांच्या सल्ल्यानुसार, त्यांनी स्व-सहायता गटाकडून कर्ज घेऊन एक किओस्क बँक (ग्राहक सेवा केंद्र) सुरू केली.
किओस्क बँक सुरू करण्यासाठी त्यांनी स्व-सहायता गट आणि ग्राम संघटनेकडून ३०,००० रुपयांचे कर्ज घेतले. आज या व्यवसायातून त्यांचे वार्षिक उत्पन्न १.५ लाख रुपयांहून अधिक आहे. किओस्क बँक चालवण्यासोबतच गीताबाईंनी भाजीपाला शेतीही सुरू केली आहे. आजीविका मिशनच्या गटाकडून मिळालेल्या पाठबळामुळेच त्या आज इथपर्यंत पोहोचल्या असून स्थिर आणि यशस्वी झाल्या आहेत.
