भारत सरकार
जावित्री जैस्वाल
राज्य : मध्य प्रदेश
जिल्हा : अनुपूर
ब्लॉक : पुष्पराजगढ
गाव : किरगी
स्वयं-सहायता गट : सत्यम ग्राम संघटना स्वयं सहायता गट
उपजीविकेचे उपक्रम : किराणा व्यवसाय
लखपती दीदी प्रवास :
किरगी गावातील आदिवासी महिला जवित्री जैस्वाल यांनी मर्यादित संधी आणि संसाधनांमुळे आर्थिक आणि सामाजिक संकटांचा सामना केला. 'आजीविका मिशन'मध्ये सामील झाल्यानंतर त्या एक खंबीर बदलाच्या प्रवर्तक बनल्या. बचत गटांच्या सभांमधील सक्रिय सहभाग आणि भोपाळ व बेनीबारी सारख्या केंद्रांमधील प्रशिक्षणामुळे त्या विविध विषयांत कुशल 'मास्टर ट्रेनर' बनल्या. बचत गट, ग्राम संघटना आणि सीसीएल (CCL) कर्जाच्या माध्यमातून मिळालेल्या ४.१० लाख रुपयांच्या आर्थिक मदतीने जवित्री यांनी आपल्या कुटुंबाचा छोटा किराणा व्यवसाय विस्तारला. त्यांनी शिवणकाम, बुक कीपिंग, सोशल ऑडिटिंग आणि बीसी सखी अशा विविध भूमिकाही निभावल्या. गेल्या काही वर्षांत त्यांनी दिंडोरी आणि उमरिया जिल्ह्यांत ४०-५० बचत गट स्थापन केले, ज्यामुळे त्यांच्या कुटुंबाची आर्थिक स्थिती सुधारली. त्यांनी आपल्या कुटुंबालाही उपजीविकेच्या कामांत सामावून घेतले. सध्या त्या दरमहा १८,००० ते २०,००० रुपये कमावत असून, एक मार्गदर्शक आणि प्रशिक्षक म्हणून इतरांना शाश्वत उपजीविकेसाठी प्रेरित करत आहेत.
