भारत सरकार
कुमारी दया भुगवडे
राज्य : मध्य प्रदेश
जिल्हा : बडवानी
ब्लॉक : पती
गाव : पोखल्या
स्वयं-सहायता गट : सरस्वती आजीविका स्वयंसहायता गट
उपजीविकेचे उपक्रम : शिवणकाम, जनरल स्टोअर
लखपती दीदी प्रवास :
मध्य प्रदेशातील बडवानी जिल्ह्यातील रहिवासी असलेल्या दया यांनी शारीरिक आव्हानांवर मात करून स्वतःचे जीवन आणि आपल्या कुटुंबाची परिस्थिती बदलून टाकली आहे. जन्मतःच शारीरिक अपंगत्व असल्याने त्यांना चालणे अशक्य होते, परंतु दया यांनी आपल्या परिस्थितीला त्यांचे भविष्य ठरवू दिले नाही. कुटुंबाची आर्थिक परिस्थिती कमकुवत असल्यामुळे त्यांनी केवळ आठवीपर्यंतच शिक्षण पूर्ण केले असूनही त्यांनी हार मानली नाही.
दया सरस्वती आजीविका स्वयंसहायता गटात सामील झाल्या, ज्यामुळे त्यांच्या आर्थिक स्वातंत्र्याच्या प्रवासाची सुरुवात झाली. त्यांनी गटाच्या बैठकांमध्ये सक्रियपणे सहभाग घेतला आणि सचिवपदाची जबाबदारी स्वीकारली, ज्यामुळे त्यांना आपले मत मांडण्याचा आणि स्वतःच्या आयुष्याची सूत्रे हाती घेण्याचा आत्मविश्वास मिळाला. आपली आर्थिक परिस्थिती सुधारण्यासाठी, दया यांनी जनरल स्टोअरचा व्यवसाय सुरू करण्यासाठी गटाच्या आरएफ (RF) निधीतून ₹७,५०० चे कर्ज घेतले. त्यांनी ₹५०,००० चा अतिरिक्त निधी घेतला, ज्याद्वारे त्यांना आपला व्यवसाय वाढवता आला आणि शिवणकामासाठी शिलाई मशीन खरेदी करता आली. हे दोन्ही उपक्रम यशस्वी झाले आणि त्यांना दररोज ₹६००-७०० उत्पन्न मिळू लागले.
आपल्या व्यवसायाची क्षमता ओळखून, दया यांनी मुद्रा लोन योजनेद्वारे ₹१,००,००० चे वैयक्तिक कर्ज घेतले. याद्वारे त्यांनी आपल्या किराणा व्यवसायाचा विस्तार केला आणि त्यात आईस्क्रीम आणि कोल्ड ड्रिंक्स सेंटरची भर घातली. विविध उपजीविकेच्या उपक्रमांमधून त्यांचे मासिक उत्पन्न सुमारे ₹३०,००० आहे.
कुटुंबावर अवलंबून असण्यापासून ते कुटुंबाच्या उत्पन्नात महत्त्वपूर्ण वाटा उचलण्यापर्यंतच्या त्यांच्या या प्रवासामुळे त्या आपल्या समुदायात एक आदर्श (रोल मॉडेल) बनल्या आहेत.
