भारत सरकार
मनीषा देवी
राज्य : राजस्थान
गाव : पाथेना
जिल्हा : भरतपूर
ब्लॉक : भुसावर
स्वयं-सहायता गट : गुफा वाले बाबा स्वयंसहायता गट
उपजीविका क्रियाकलाप : अन्नपूर्णा रसोइ (रेस्टॉरंट)
लखपती दीदी प्रवास :
स्वयंसहायता गटात सामील होण्यापूर्वी, तिला आणि तिच्या कुटुंबाला मोठ्या आर्थिक संकटांचा सामना करावा लागला होता आणि ते पूर्णपणे शेतीवर अवलंबून होते. दैनंदिन गरजा पूर्ण करण्यासाठी उत्पन्न अपुरे होते, ज्यामुळे त्यांचे जीवन आव्हानात्मक आणि अनिश्चित बनले होते. गटामध्ये सामील होण्याचे फायदे मनिषाला समजले आणि तिने सदस्य होण्याचा निर्णय घेतला.
तिची क्षमता ओळखून, मनीषाची राष्ट्रीय ग्रामीण उपजीविका अभियान (NRLM) अंतर्गत 'कृषी सखी' म्हणून निवड करण्यात आली. या भूमिकेत तिला दरमहा १,५०० रुपये मानधन मिळत असे आणि ती तिच्या गावात नियमित बैठका घेत असे. तिने इतर सदस्यांना परसबाग (किचन गार्डनिंग) आणि सेंद्रिय शेती यांसारख्या कृषी उपक्रमांवर मार्गदर्शन आणि सहकार्य दिले.
मनीषाने अन्नपूर्णा रसोइ सुरू करण्यासाठी तिच्या गटाकडून १,२०,००० रुपयांचे (बँक कर्ज) आणखी एक कर्ज घेतले. पहिले तीन महिने कोणतेही उत्पन्न न मिळण्याचे आव्हान समोर असूनही, तिच्या अढळ निश्चयाने आणि लवचिकतेने तिला पुढे चालू ठेवले. आज, ती यशस्वीरित्या रसोइ चालवत असून पाच महिलांना रोजगार देत आहे आणि दरमहा १०,००० ते १२,००० रुपये नफा मिळवत आहे.
तिने केवळ स्वतःचे जीवन सुधारले नाही तर तिच्या समुदायातील इतर महिलांनाही सक्षम केले. तिची कथा हे एक प्रेरणादायी उदाहरण आहे की कशा प्रकारे आर्थिक समावेशन, उद्योजकता आणि सामुदायिक पाठबळ यामुळे महत्त्वपूर्ण सामाजिक आणि आर्थिक बदल घडून येऊ शकतात.
