भारत सरकार
नीलम देवी
राज्य : बिहार
जिल्हा : वैशाली
ब्लॉक : वैशाली
गाव : विशनपूर पलटू
स्वयं-सहायता गट : चंपा स्वयंसहायता समूह
उपजीविकेचे उपक्रम : किराणा दुकान, पशुधन
लखपती दीदी प्रवास
वैशाली जिल्ह्यातील मदरणा पंचायतीमधील विशनपूर पलटू गावातील नीलम देवी प्रतिकूल परिस्थितीत लवचिकतेचे (resilience) उदाहरण देतात. पतीच्या आकस्मिक निधनानंतर नीलम देवी यांच्यासमोर आपल्या मुलांच्या भविष्याची अनिश्चितता निर्माण झाली होती. त्यानंतर त्यांनी आपल्या गावातील चंपा स्वयंसहायता समूहात प्रवेश केला. समूहाच्या बैठकींना नियमितपणे उपस्थित राहून, त्यांनी समूहाकडून १०,००० रुपयांचे कर्ज मिळवले आणि घरातच एक छोटे किराणा दुकान स्थापन केले.
दुकानाच्या उत्पन्नामुळे त्यांच्या आर्थिक परिस्थितीत मोठी सुधारणा झाली. किराणा दुकानातील उत्पन्न वाढल्याने त्यांनी दोन शेळ्यांमध्ये गुंतवणूक केली आणि त्यांना त्यांच्या भावाकडून पालनासाठी एक म्हैस मिळाली. किराणा दुकान, म्हशीच्या दुधाची विक्री आणि शेळीपालन यांतून मिळणाऱ्या उत्पन्नाची सांगड घालून त्या आता दरमहा १२,००० रुपये कमावतात. त्यांची लवचिकता आणि जिद्द दिसून येते, ज्यातून त्यांनी आव्हानांचे संधीत रूपांतर केले आहे. किराणा व्यवसाय चालवणे आणि शेळ्या-म्हशींचे पालन करणे, यामुळे त्यांनी त्यांच्या कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न १.४० लाख रुपयांहून अधिक वाढवले आहे. त्यांचा प्रतिकूलतेतून यशाकडे झालेला प्रवास आता तशाच परिस्थितीत असलेल्या इतर महिलांना प्रेरित करत आहे.
