भारत सरकार
रिंकी देवी
राज्य : बिहार
जिल्हा पाटणा
तालुका : बिह्ता
गाव : पारेव
स्वयं-सहायता गट चंपा स्वयं सहायता गट
उपजीविकेचे उपक्रम पीतल उत्पादन
लखपती दीदी प्रवास
पाटणा जिल्ह्यातील बिहटा ब्लॉकमधील पारेव गावातील रिंकी देवी पितळी भांडी बनवण्याच्या परंपरेत खोलवर रुजलेल्या वंशातून येते. जीविका स्वयं-मदत गटाची सदस्य झाल्यावर रिंकीचे आयुष्य एक महत्त्वाचे वळण घेतले. नियमित बैठकांना उपस्थित राहिल्याने, जीविका मार्फत तिला बँक कर्ज मिळाले ज्यामुळे तिचे कर्ज फेडण्यास मदत झाली. ग्राम संघटनेकडून अतिरिक्त निधी मिळाल्याने, रिंकीने तिच्या कुटुंबाची पितळी भांडी बनवण्याची वडिलोपार्जित कला पुनरुज्जीवित केली. ३०० किलो कच्च्या मालापासून सामान्यपणे सुरुवात करून, तिचा व्यवसाय हळूहळू भरभराटीला आला, आता ती दरमहा १ टन वस्तूंचे उत्पादन आणि विक्री करते. हा प्रवास आव्हानांशिवाय नव्हता. रिंकीने तिच्या उद्योजकीय व्यवसायांसोबतच कौटुंबिक जबाबदाऱ्याही पार पाडल्या, उडान जीविका महिला ग्राम संघटना आणि जय हिंद सीएलएफची सचिव म्हणून काम केले.
या निधीमुळे तिच्या व्यवसायाच्या विस्ताराच्या प्रयत्नांना बळ मिळाले, ज्यामुळे तिला स्थानिक बाजारपेठांच्या पलीकडे वाढ करण्याची संधी मिळाली. सध्या, रिंकीच्या व्यवसायातून दरमहा ७ ते ८ लाख रुपयांचे उत्पन्न मिळते, आणि ती स्थानिक दुकानदारांना व घाऊक विक्रेत्यांना काळजीपूर्वक तयार केलेली पितळेची उत्पादने पुरवते. तिच्या उत्पादन प्रक्रियांमध्ये, जवळच्या उत्पादकांकडून कच्चा माल वापरणे आणि प्रगत सोलणे, ठोकणे व पॉलिश करण्याची तंत्रे वापरणे यांचा समावेश आहे, ज्यामुळे उत्पादनांची गुणवत्ता आणि नफा सुनिश्चित होतो. रिंकी दीदीची यशोगाथा केवळ प्रतिकूल परिस्थितीतून उद्योजकतेपर्यंतचा तिचा प्रवासच दर्शवत नाही, तर 'जीविका'सारख्या सक्षमीकरण उपक्रमांचा परिवर्तनात्मक प्रभावही अधोरेखित करते. नवीन बाजारपेठा शोधण्याचा आणि अतिरिक्त निधी मिळवण्याचा तिचा सक्रिय दृष्टिकोन तिच्या व्यवसायाचा आणखी विस्तार करण्याच्या महत्त्वाकांक्षेचे प्रतिबिंब आहे.
